Karar künyesi:* Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2014/15265, K.2015/9073, T.20.05.2015

Temel sonuç:* Vasiyetnamenin iptal sebepleri oluşmamış olsa bile terditli olarak ileri sürülen tenkis talebi hakkında ayrı inceleme ve hüküm kurulmalıdır.

Kararın ele aldığı hukuki sorun

Karar, vasiyetnamenin iptali, tenkis ve saklı pay uyuşmazlığında hangi maddi olguların belirleyici olduğunu ve karar merciinin hangi delilleri birlikte değerlendirmesi gerektiğini göstermektedir.

Uyuşmazlığın hukuki çerçevesi

Vasiyetnamenin iptali ile tenkis aynı dava değildir. İptal, ölüme bağlı tasarrufun kanunda sayılan sakatlıkları nedeniyle ortadan kaldırılmasını; tenkis ise geçerli tasarrufun saklı payı aşan bölümünün indirilmesini amaçlar.

Kararın değerlendirdiği sorun, özellikle “İptal sebepleri sınırlıdır” ve “Ehliyet nasıl araştırılır?” başlıklarının somut olayda nasıl ayrılacağı noktasında yoğunlaşmaktadır.

Karar merciinin vardığı sonuç

Vasiyetnamenin iptal sebepleri oluşmamış olsa bile terditli olarak ileri sürülen tenkis talebi hakkında ayrı inceleme ve hüküm kurulmalıdır.

Sonuç, vasiyetname ve açılma dosyası ile sağlık ve ilaç kayıtları gibi temel delillerin toplanması ve tarafların maddi vakıalarının doğru nitelendirilmesi gereğine dayanmaktadır.

Gerçek karar metni

Aşağıdaki metin, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2014/15265, K.2015/9073, T.20.05.2015 künyeli kararın Bilgi Deposu’ndaki belgesinden alınmıştır. Sigorta Tahkim kararlarında taraf, adres ve iletişim bilgileri kişisel verilerin korunması amacıyla çıkarılmıştır.

3. Hukuk Dairesi         2014/15265 E.  ,  2015/9073 K. VASİYETNAMENİN İPTALİ TENKİS SAĞLAR ARASI KAZANDIRMA TÜRK MEDENİ KANUNU (TMK) (4721) Madde 557 TÜRK MEDENİ KANUNU (TMK) (4721) Madde 560 TÜRK MEDENİ KANUNU (TMK) (4721) Madde 561 TÜRK MEDENİ KANUNU (TMK) (4721) Madde 562 TÜRK MEDENİ KANUNU (TMK) (4721) Madde 570 "İçtihat Metni" Taraflar arasındaki vasiyetnamenin iptali davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacılar vekili tarafından duruşma talepli temyiz edilmesi üzerine; HUMK'nun 438. maddesindeki koşullar oluşmadığından duruşma talebinin reddine karar verildi. Temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Y A R G I T A Y K A R A R I Davacılar vekili dava dilekçesinde; tarafların ortak murisi M.. K..tarafından düzenlenen 30.11.2006 tarihli vasiyetname ile davalıya mal varlığını vasiyet ettiğini, murisin okuma yazma bilmesine rağmen bilmiyor gibi vasiyetname düzenlendiğini, murisin ayırt etme gücüne sahip olmadığını belirterek, 30.11.2006 tarihli vasiyetnamenin iptaline, olmadığında davacı torunlarının saklı paylarının tenkisini talep etmiştir. Davalı vekili cevabında; davacıların muris ile ilgilenmediğini, vasiyetnamenin yasaya uygun olduğunu beyan etmiştir. Mahkemece; murisin fiil ehliyeti olduğundan bahisle, davanın reddine karar verilmiş, hükmü davacılar vekili temyiz etmiştir. Dosya kapsamından, davacılar ile davalının ortak murisi M.. K..tarafından 30.11.2006 tarihinde düzenlenen vasiyetname ile diğer mirasçı çocuklarının saklı payları hariç olmak üzere tüm mal varlığını davalı oğluna bıraktığı, murisin okuma yazması olduğu ve vasiyetnamenin de buna uygun düzenlendiği, Adli Tıp Kurumu raporuna göre muris M.. K..'ın 30.11.2006 işlem tarihinde fiil ehliyetine haiz olduğunun açıklandığı, vasiyetnamenin Sulh Hukuk Mahkemesi'nce 20.10.2011 tarihli kararı ile okunduğu, bu davanın ise 29.03.2011 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır. Davada, vasiyetnamenin iptali, olmadığında davacı torunlarının saklı paylarının tenkisi talep edilmektedir. TMK'nın 557. maddesinde, ölüme bağlı tasarrufların iptali sebepleri sınırlı (tahdidi) olarak belirtilmiştir. Dava konusu vasiyetnamenin iptali talebine ilişkin, maddedeki iptal sebepleri gerçekleşmediğinden, mahkemece; vasiyetnamenin iptali talebinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacılar vekilinin sair temyiz itirazları yerinde değildir. Ancak, dava konusu vasiyetnamenin davacı torunları yönünden tenkisi talep edildiğine göre, mahkemece; tenkis yönünden inceleme yapılmadan karar verilmesi doğru görülmemiştir. Tenkis davası, TMK'nın 560-562. maddelerinde düzenlenen, mirasbırakanın saklı payları zedeleyen gerek ölüme bağlı ve gerekse sağlararası kazandırmalarının kural olarak saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar tarafından mirasbırakanın tasarruf edebileceği sınıra çekilmesini amaçlayan, öncesine etkili, yenilik doğurucu davalardandır. Bu yönüyle, tenkis davası Miras Hukukuna özgü bir iptal davası olarak kabul edilmelidir. Tenkis, saklı payın yaptırımıdır ve saklı pay tamamlanıncaya kadar, önce ölüme bağlı tasarruflardan, bu yetmezse, en yeni tarihlisinden en eskisine doğru geriye gidilmek üzere sağlararası kazandırmalardan yapılır. (TMK md. 570) Bu durumda, mahkemece; tenkis talebi hakkında inceleme yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir. SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 20.05.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Kararın gerekçesinin çözümlemesi

1. İptal sebepleri sınırlıdır

Tasarruf ehliyetsizliği, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama, hukuka ya da ahlaka aykırılık ve şekil eksikliği TMK m.557’de sayılmıştır. “Adaletsiz bulma” tek başına iptal sebebi değildir.

Bu ölçüt, somut dosyada özellikle vasiyetname ve açılma dosyası üzerinden sınanmalıdır. Delil bu vakıayı doğrulamıyorsa kararın sonucu değil, yalnız genel ilkesi dikkate alınabilir.

2. Ehliyet nasıl araştırılır?

İşlem tarihindeki sağlık kayıtları, ilaçlar, tanıklar ve noter gözlemleri toplanır; gerektiğinde Adli Tıp veya uzman heyet raporu alınır. Yalnız ileri yaş vasiyet ehliyetsizliği anlamına gelmez.

Bu ölçüt, somut dosyada özellikle sağlık ve ilaç kayıtları üzerinden sınanmalıdır. Delil bu vakıayı doğrulamıyorsa kararın sonucu değil, yalnız genel ilkesi dikkate alınabilir.

3. Şekil şartları

Resmî, el yazılı ve sözlü vasiyetnamenin farklı şekil koşulları vardır. Tanıkların katılımı, okuma-yazma durumu, imza ve tarih eksiklikleri tasarrufun türüne göre incelenir.

Bu ölçüt, somut dosyada özellikle noter işlem evrakı üzerinden sınanmalıdır. Delil bu vakıayı doğrulamıyorsa kararın sonucu değil, yalnız genel ilkesi dikkate alınabilir.

4. Tenkis ne zaman gerekir?

Vasiyetname geçerli olsa bile saklı pay ihlal edilmiş olabilir. Bu durumda tasarruf bütünüyle iptal edilmez; tasarruf edilebilir sınırı aşan bölüm saklı pay tamamlanıncaya kadar indirilir.

Bu ölçüt, somut dosyada özellikle tanık beyanları üzerinden sınanmalıdır. Delil bu vakıayı doğrulamıyorsa kararın sonucu değil, yalnız genel ilkesi dikkate alınabilir.

5. Süreler

İptal ve tenkis davalarında öğrenmeye ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasına/ölüme bağlı farklı süreler bulunur. Vasiyetnamenin açılması ve tebliğ tarihi dosyadan kesinleştirilmelidir.

Bu ölçüt, somut dosyada özellikle tereke ve saklı pay hesabına ilişkin bilirkişi incelemesi üzerinden sınanmalıdır. Delil bu vakıayı doğrulamıyorsa kararın sonucu değil, yalnız genel ilkesi dikkate alınabilir.

Kararın kapsamı ve sınırları

Kararın emsal değeri “Vasiyetnamenin iptal sebepleri oluşmamış olsa bile terditli olarak ileri sürülen tenkis talebi hakkında ayrı inceleme ve hüküm kurulmalıdır.” ilkesiyle sınırlıdır. Olay tarihi, taraf sıfatı, talep sonucu veya vasiyetname ve açılma dosyası bakımından önemli bir farklılık varsa aynı sonucun çıkacağı varsayılmamalıdır.

Dilekçede nasıl kullanılmalıdır?

Dilekçede önce Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2014/15265, K.2015/9073, T.20.05.2015 künyesi yazılmalı; sonra kararın çözdüğü maddi sorun iki cümlede özetlenmelidir. Ardından mevcut dosyada miras bırakan …, … noterliğinin … tarih ve … yevmiye sayılı vasiyetnamesini düzenlemiştir. olgusunun karardaki vakıayla benzerliği veya farkı açıklanmalı ve “vasiyetnamenin iptaline” talebinin bu içtihatla neden desteklendiği gösterilmelidir.

Güncellik notu

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2014/15265, K.2015/9073, T.20.05.2015 tarihinden sonra TMK m.532-535, 557-571 hükümlerinde veya görevli dairelerin iş bölümünde değişiklik bulunup bulunmadığı yayın tarihinde kontrol edilmelidir. Karar metni, olay tarihindeki hukukla güncel hukuk ayrıştırılarak kullanılmalıdır.

Sonuç

Vasiyetnamenin iptal sebepleri oluşmamış olsa bile terditli olarak ileri sürülen tenkis talebi hakkında ayrı inceleme ve hüküm kurulmalıdır.

İlgili İçerikler

Bilgilendirme Notu

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın belgeleri, süreleri ve güncel mevzuat ayrıca değerlendirilmelidir.

Büro Bilgilendirmesi

Ahmet Özer Hukuk ve Danışmanlık Bürosu, karar incelemesi kapsamında ele alınan uyuşmazlıklarda Adana’daki başvuruculara hukuki süreç hakkında bilgilendirme ve temsil hizmeti sunmaktadır.